Για την περίληψη και τους πλαγιότιτλους

Στο Β3 μου

Ακούω διάφορα καινοφανή από τους μαθητές για τη μεθοδολογία σύνθεσης της περίληψης. Ένα από αυτά είναι και η αποτροπή τους από την παραγωγή πλαγιότιτλων.
"Δεν μπορείτε να φτιάξετε πλαγιότιτλους και άρα να μην φτιάχνετε. Ούτε εγώ κάνω". Είναι τα λόγια ενός διδάσκοντος φιλολόγου. Γι' αυτόν χρειάζονται δυο λόγια.
α) Η πύκνωση ή περίληψη ενός κειμένου είναι η πιο απαιτητική εργασία από το διαγώνισμα της Νεοελληνικής Γλώσσας. Προϋποθέτει πως ο μαθητής θα κατανοήσει το κείμενο στο σύνολό του, θα κατανοήσει τα πιο ουσιαστικά στοιχεία κάθε παραγράφου και θα τα συνθέσει αναδεικνύοντας τις σχέσεις μεταξύ των παραγράφων. Αυτές οι προϋποθέσεις μόνο εύκολες δεν είναι για το μαθητή. Και για πολλούς καθηγητές της Γλώσσας.
β) Υπάρχουν παράγραφοι που όντως περιέχουν σε μια πολύ διαφωτιστική διατύπωση το θέμα, την ουσία τους. Σε αυτές η υπογράμμιση μπορεί να αρκεί ίσως για τον εντοπισμό των κύριων σημείων. Πολλές όμως παράγραφοι δεν έχουν συμπυκνωμένο το νόημά τους σε μια ή δυο περιόδους. Για αυτές τις παραγράφους τι θα κάνει ο μαθητής σου, συνάδελφε; Θα τις αφήσει, για να πάει στην επόμενη;
γ) Αν ο διδάσκων δεν παραγάγει ο ίδιος πρώτα την περίληψη του κειμένου που δίνει για περίληψη στους μαθητές του, δεν μπορεί να διορθώσει, γιατί δεν έχει κατανοήσει την ουσία του κειμένου ούτε τα προβλήματα στην πύκνωση.
δ) Με έτοιμους τους πλαγιότιτλους ο μαθητής χρειάζεται να εντοπίσει τις τυχόν νοηματικές ενότητες του κειμένου. Αν δύο ή τρεις παράγραφοι αναφέρονται στην προσφορά ενός θεσμού ή στα αίτια ενός προβλήματος, ο μαθητής πρέπει αυτό το στοιχείο να το δείξει στην περίληψή του, γιατί έτσι θα φανεί η επαρκής κατανόηση του προς πύκνωση κειμένου.

Αυτά προς το παρόν.