Στον Παναγιώτη, που τα ζήτησε.
1. Αναγνώρισε γραμματικά τους τύπους από το κεφ. 21.
Alliam, Ardeam, immensam pecuniam, Veientanam praedam
2. Κλίνε τα εξής: Ardeam, immensam pecuniam, Veientanam praedam
3. Αναγνώρισε γραμματικά τους τύπους από το κεφ. 21.
Camillus, Gallos Pisaurum, aurum, exilio
4. Κλίνε τις παραπάνω λέξεις
Camillus, Gallos, Pisaurum, exilio.
Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2009
Κυριακή, 08 Νοεμβρίου 2009
Έκθεση Λυκείου: Εμπλουτισμός λεξιλογίου
1. Θεωρία
α) Καταργούμε από το λεξιλόγιό μας τα φθαρμένα επίθετα:
καλός, κακός, σωστός και το ουσ. λάθος που χρησιμοποιείται σαν επίθετο.
β) Προσπαθούμε να αποφύγουμε τη συχνή χρήση των απλών ρημάτων:
είμαι, έχω, υπάρχω, δίνω, παίρνω, κάνω
και τα αντικαθιστούμε με παράγωγά τους ή με άλλα ρήματα.
γ) Αποφεύγουμε το σχήμα: μη+επίθετο, μη+ουσιαστικό
και αντικαθιστούμε το όνομα με το αντίθετό του
2. Παραδείγματα
α) Η κοινωνία της αφθονίας έχει πολλά προβλήματα. (μαστίζεται από, κατατρύχεται από)
β) Ο μοναχικός άνθρωπος της σύγχρονης πόλης δίνει το εισόδημά του για την κάλυψη των αναγκών του. (σπαταλά, διαθέτει)
γ) Οι κακές σχέσεις στην οικογένεια δυσχεραίνουν τη σωστή ανάπτυξη των παιδιών. (προβληματικές, ψυχρές, τυπικές // επιτυχή, απρόσκοπτη, υπεύθυνη)
δ) Οι μη υγιείς σχέσεις επιβαρύνουν το κλίμα. (νοσηρές, ψυχρές, συμβατικές)
3. Ασκήσεις
α) Αντικαταστήστε τις υπογραμμισμένες λέξεις με άλλες ακριβέστερες:
με τις σωστές τροφές=
«Κακοί οιωνοί» για τη ναυτιλία=
λάθος πρόσωπο=
Κακοί γονείς=
αποφάσεις σωστές=
λάθος ιδέες=
έχω φιλοδοξίες=
κακοί νόμοι=
έχει ηθικές αρχές=
Για όλα φταίνε οι=
μη επικίνδυνος= μη σωστή εκπαίδευση=
κακοί οδηγοί= σωστές λέξεις=
β) Να διορθώσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις επιλέγοντας από ένα πιο λόγιο λεξιλόγιο.
α) ο προϋπολογισμός κινείται σε λάθος κατεύθυνση
β) υπάρχουν αντιξοότητες
γ) δίνει όλες του τις δυνάμεις
δ) πήρε τις σωστές πρωτοβουλίες
ε) η λάθος κατανόηση τον οδήγησε σε κακές επιλογές
στ) οι κακοί φίλοι σε οδηγούν σε λάθος κατεύθυνση
ζ) έκανε πολλές προσπάθειες, αλλά αυτές δεν έδωσαν αποτελέσματα
η) ο καλός οδηγός γλιτώνει τους κινδύνους
θ) οι κακοί δάσκαλοι κάνουν κακό στους σωστούς μαθητές και όχι μόνο
ι) Όλοι οι μη ικανοί για στράτευση να φέρουν τα σωστά χαρτιά, για να απαλλαγούν από τη θητεία.
ια) Η μη ειλικρινής στάση γεννά μη γερές σχέσεις.
α) Καταργούμε από το λεξιλόγιό μας τα φθαρμένα επίθετα:
καλός, κακός, σωστός και το ουσ. λάθος που χρησιμοποιείται σαν επίθετο.
β) Προσπαθούμε να αποφύγουμε τη συχνή χρήση των απλών ρημάτων:
είμαι, έχω, υπάρχω, δίνω, παίρνω, κάνω
και τα αντικαθιστούμε με παράγωγά τους ή με άλλα ρήματα.
γ) Αποφεύγουμε το σχήμα: μη+επίθετο, μη+ουσιαστικό
και αντικαθιστούμε το όνομα με το αντίθετό του
2. Παραδείγματα
α) Η κοινωνία της αφθονίας έχει πολλά προβλήματα. (μαστίζεται από, κατατρύχεται από)
β) Ο μοναχικός άνθρωπος της σύγχρονης πόλης δίνει το εισόδημά του για την κάλυψη των αναγκών του. (σπαταλά, διαθέτει)
γ) Οι κακές σχέσεις στην οικογένεια δυσχεραίνουν τη σωστή ανάπτυξη των παιδιών. (προβληματικές, ψυχρές, τυπικές // επιτυχή, απρόσκοπτη, υπεύθυνη)
δ) Οι μη υγιείς σχέσεις επιβαρύνουν το κλίμα. (νοσηρές, ψυχρές, συμβατικές)
3. Ασκήσεις
α) Αντικαταστήστε τις υπογραμμισμένες λέξεις με άλλες ακριβέστερες:
με τις σωστές τροφές=
«Κακοί οιωνοί» για τη ναυτιλία=
λάθος πρόσωπο=
Κακοί γονείς=
αποφάσεις σωστές=
λάθος ιδέες=
έχω φιλοδοξίες=
κακοί νόμοι=
έχει ηθικές αρχές=
Για όλα φταίνε οι=
μη επικίνδυνος= μη σωστή εκπαίδευση=
κακοί οδηγοί= σωστές λέξεις=
β) Να διορθώσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις επιλέγοντας από ένα πιο λόγιο λεξιλόγιο.
α) ο προϋπολογισμός κινείται σε λάθος κατεύθυνση
β) υπάρχουν αντιξοότητες
γ) δίνει όλες του τις δυνάμεις
δ) πήρε τις σωστές πρωτοβουλίες
ε) η λάθος κατανόηση τον οδήγησε σε κακές επιλογές
στ) οι κακοί φίλοι σε οδηγούν σε λάθος κατεύθυνση
ζ) έκανε πολλές προσπάθειες, αλλά αυτές δεν έδωσαν αποτελέσματα
η) ο καλός οδηγός γλιτώνει τους κινδύνους
θ) οι κακοί δάσκαλοι κάνουν κακό στους σωστούς μαθητές και όχι μόνο
ι) Όλοι οι μη ικανοί για στράτευση να φέρουν τα σωστά χαρτιά, για να απαλλαγούν από τη θητεία.
ια) Η μη ειλικρινής στάση γεννά μη γερές σχέσεις.
Παρασκευή, 06 Νοεμβρίου 2009
Ενεργητική και παθητική σύνταξη 1
1.1 Προαπαιτούμενες γνώσεις για τη μετατροπή από ενεργητική σε παθητική και τούμπαλιν.
Στον Πέτρο που το ζήτησε
α) Χρειάζεται να γνωρίζεις άριστα τι σημαίνει ενεργητική και τι παθητική φωνή.
β) Χρειάζεται να γνωρίζεις και να διακρίνεις το αντικείμενο και το υποκείμενο.
1.2 Μετατροπή ενεργητικής σε παθητική σύνταξη
1.2.1 Στάδια
α) Μετατρέπουμε το ρήμα από ενεργητικό σε παθητικό.
β) Το αντικείμενο της ενεργητικής φωνής στη μέση φωνή θα τεθεί σε ονομαστική ως υποκείμενο.
γ) Το υποκείμενο της ενεργητικής φωνής στη μέση φωνή θα τεθεί ως ποιητικό αίτιο.
δ) Αν το ενεργητικό ρήμα είναι δίπτωτο, δέχεται δηλ. δύο αντικείμενα, τότε στη μέση φωνή θα τεθεί ως υποκείμενο το άμεσο αντικείμενο, ενώ το έμμεσο θα παραμένει και στη μέση φωνή αντικείμενο.
1.2.2 Παραδείγματα
α) Ενεργητική φωνή
Τα παιδιά (Υ) μελετούν λογοτεχνικά βιβλία (Α).
Μετατροπή σε παθητική φωνή:
Λογοτεχνικά βιβλία (Υ) μελετιούνται από τα παιδιά.
β) Ενεργητική φωνή
Οι αρχές τού έδωσαν όλα τα εχέγγυα, για να ξεκινήσει την αποστολή του.
(Οι αρχές= υποκείμενο //τού= έμμεσο αντικείμενο// τα εχέγγυα= άμεσο αντικείμενο)
Μετατροπή σε παθητική φωνή:
Όλα τα εχέγγυα του δόθηκαν από τις αρχές, για να ξεκινήσει την αποστολή του.
(τα εχέγγυα= υποκείμενο// τού= έμμεσο αντικείμενο// από τις αρχές= ποιητικό αίτιο)
1.2.3 Παραδείγματα για εξάσκηση
Ο διευθυντής σπαταλά πολλά χρήματα.
........................................................................................................................
Η δασκάλα λερώνει τα ρούχα της με κιμωλία.
.......................................................................................................................
Ο Αγήνωρ έδωσε στην Αγαύη ένα βιβλίο.
.......................................................................................................................
Η Αγαύη διδάσκει στην Αννούλα ιστορία.
.......................................................................................................................
Ο Δημήτρης ενημέρωσε την Ειρήνη για τους δίδυμους σκαραβαίους.
.......................................................................................................................
Ο Νέστορας αγαπάει πολύ τον «Παλιάτσο» του Μαυρουδή.
.......................................................................................................................
Ο αγαπημένος μας δάσκαλος οδήγησε τα παιδιά του σε ποδηλατοδρομία.
.......................................................................................................................
Στον Πέτρο που το ζήτησε
α) Χρειάζεται να γνωρίζεις άριστα τι σημαίνει ενεργητική και τι παθητική φωνή.
β) Χρειάζεται να γνωρίζεις και να διακρίνεις το αντικείμενο και το υποκείμενο.
1.2 Μετατροπή ενεργητικής σε παθητική σύνταξη
1.2.1 Στάδια
α) Μετατρέπουμε το ρήμα από ενεργητικό σε παθητικό.
β) Το αντικείμενο της ενεργητικής φωνής στη μέση φωνή θα τεθεί σε ονομαστική ως υποκείμενο.
γ) Το υποκείμενο της ενεργητικής φωνής στη μέση φωνή θα τεθεί ως ποιητικό αίτιο.
δ) Αν το ενεργητικό ρήμα είναι δίπτωτο, δέχεται δηλ. δύο αντικείμενα, τότε στη μέση φωνή θα τεθεί ως υποκείμενο το άμεσο αντικείμενο, ενώ το έμμεσο θα παραμένει και στη μέση φωνή αντικείμενο.
1.2.2 Παραδείγματα
α) Ενεργητική φωνή
Τα παιδιά (Υ) μελετούν λογοτεχνικά βιβλία (Α).
Μετατροπή σε παθητική φωνή:
Λογοτεχνικά βιβλία (Υ) μελετιούνται από τα παιδιά.
β) Ενεργητική φωνή
Οι αρχές τού έδωσαν όλα τα εχέγγυα, για να ξεκινήσει την αποστολή του.
(Οι αρχές= υποκείμενο //τού= έμμεσο αντικείμενο// τα εχέγγυα= άμεσο αντικείμενο)
Μετατροπή σε παθητική φωνή:
Όλα τα εχέγγυα του δόθηκαν από τις αρχές, για να ξεκινήσει την αποστολή του.
(τα εχέγγυα= υποκείμενο// τού= έμμεσο αντικείμενο// από τις αρχές= ποιητικό αίτιο)
1.2.3 Παραδείγματα για εξάσκηση
Ο διευθυντής σπαταλά πολλά χρήματα.
........................................................................................................................
Η δασκάλα λερώνει τα ρούχα της με κιμωλία.
.......................................................................................................................
Ο Αγήνωρ έδωσε στην Αγαύη ένα βιβλίο.
.......................................................................................................................
Η Αγαύη διδάσκει στην Αννούλα ιστορία.
.......................................................................................................................
Ο Δημήτρης ενημέρωσε την Ειρήνη για τους δίδυμους σκαραβαίους.
.......................................................................................................................
Ο Νέστορας αγαπάει πολύ τον «Παλιάτσο» του Μαυρουδή.
.......................................................................................................................
Ο αγαπημένος μας δάσκαλος οδήγησε τα παιδιά του σε ποδηλατοδρομία.
.......................................................................................................................
Κυριακή, 11 Οκτωβρίου 2009
Μεθοδολογία περίληψης
Είπαμε με τα παιδιά του 5ου να ανεβάζω τις σημειώσεις εδώ για λόγους πολλούς. Όσα παιδιά επιθυμούν να ασκηθούν ας κάνουν την πύκνωση των αποσπασμάτων που βρίσκονται στο τέλος της μεθοδολογίας.
1. Διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο και εξομαλύνουμε κάθε δυσνόητο σημείο (λέξη ή φράση).
2. Εντοπίζουμε τα κύρια σημεία κάθε παραγράφου.
3. Ελέγχουμε αν το κείμενο αποτελείται από ευρείες ενότητες θεμάτων. Π.χ. ενότητα αιτίων, ενότητα προσφοράς κτό. Αν υπάρχουν τέτοιες ενότητες, τις τιτλοφορούμε, για να διευκολυνθούμε στη σύνθεση της περίληψής μας. Γι’ αυτό είναι ανάγκη να εντοπίσουμε και τη λογική σχέση ανάμεσα στις επί μέρους παραγράφους, προκειμένου να αναδείξουμε και τη συνεκτικότητα (τη νοηματική δηλ. σύνδεση) του κειμένου. Οι λογικές σχέσεις μεταξύ των περιόδων που θα συμπυκνώνουν τις παραγράφους είναι δυνατό:
α) να δηλώνονται με συγκεκριμένους όρους και λέξεις (π.χ. Η ανάλυση των αιτίων του προβλήματος είναι πολύ σοβαρή και δύσκολη υπόθεση. Πρέπει να συνυπολογιστεί κατ' αρχάς ο παράγοντας "φυσικό περιβάλλον". Στη συνέχεια η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί στο .... . )
β) να μη δηλώνονται με χαρακτηριστικούς όρους και λέξεις (π.χ. Οι συνθήκες που δημιουργούνται στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας πρέπει να μας ανησυχήσουν. Είναι πιθανό να προκληθούν επικίνδυνες αναταράξεις, οι οποίες ... .)
4. Δημιουργούμε θεματική περίοδο-πλαγιότιτλο για κάθε παράγραφο.
5. Ξεκινάμε τη σύνθεση της περίληψης δίνοντας την ταυτότητα του κειμένου. Σε αυτήν περιλαμβάνουμε κατά κανόνα το είδος του κειμένου (π.χ. δοκίμιο, άρθρο, επιφυλλίδα κτλ.), το όνομα του συγγραφέα και το θέμα του κειμένου με τη θέση του συγγραφέα του.
6. Συνθέτουμε τις θεματικές περιόδους-πλαγιότιτλους και δημιουργούμε το σώμα της περίληψης. Η περίληψη συνήθως είναι κείμενο μιας παραγράφου και πρέπει να σέβεται το όριο λέξεων που δίνεται από την εκφώνηση της άσκησης.
7. Στην περίληψη που θα συνθέσουμε επιβάλλεται επίσης να:
α) είναι ένα κείμενο ομοιογενούς ύφους και κατανοητό από τους αναγνώστες του.
β) έχει συνοχή και συνεκτικότητα (δηλ. εκφραστική και νοηματική σύνδεση)
γ) παρακολουθεί και να αναπαράγει το σχέδιο οργάνωσης του κειμένου αφετηρίας μη παραβιάζοντας τη σειρά διάταξης των θεματικών στοιχείων που επιλέγει να συναρμόσει, διότι τότε κινδυνεύει να θεωρηθεί σχολιασμός και όχι σύνοψη ενός κειμένου.
δ) σεβαστούμε το τυχόν επικοινωνιακό πλαίσιο που ζητείται από την εκφώνηση της άσκησης.
8. Κατά τη φάση της σύνθεσης της περίληψης μπορούμε να:
α) αντικαταστήσουμε επιρρηματικές προτάσεις με επιρρηματικούς όρους.
Π.χ. επειδή φοβόταν επίθεση από τον εχθρό = για το φόβο εχθρικής επίθεσης
β) αντικαταστήσουμε όρους-χαρακτηρισμούς ανθρώπινης συμπεριφοράς με έναν όρο περιληπτικό βάζοντας στη θέση πολλών υπωνύμων ένα υπερώνυμο.
Π.χ. Φρόντιζε πάντα το συμφέρον του, εξυπηρετούσε το φίλο του μόνο αν είχε κι ο ίδιος προσωπικό όφελος, σκεφτόταν τον εαυτό του = ήταν ιδιοτελής.
γ) αντικαταστήσουμε πολλούς όρους με ένα γενικότερο και περιληπτικό.
Π.χ. Οι κάτοικοι της Πάρου, της Νάξου, της Σαντορίνης και των άλλων νησιών των Κυκλάδων = οι Κυκλαδίτες.
9. Κατά τη φάση της σύνθεσης της περίληψης αποφεύγουμε:
α) την αυτολεξεί χρήση στοιχείων του κειμένου
β) τη χρήση λεπτομερειών και παραδειγμάτων από το κείμενο.
γ) τη δημιουργία πολλών παραγράφων• την περίληψη κατά κανόνα αποτελεί μία παράγραφος.
δ) τη χρήση επιθέτων και άλλων προσδιορισμών που δεν είναι πολύ σημαντικοί.
ε) το σχολιασμό, ευνοϊκό ή αρνητικό, των θέσεων του κειμένου.
στ) τη χρήση πολλών δευτερευουσών προτάσεων του αρχικού κειμένου, τις οποίες μπορούμε να αντικαταστήσουμε με μετοχικές εκφράσεις.
10. Παραδείγματα εναρκτήριων εκφράσεων για περιλήψεις:
α) Στο αποδεικτικό του δοκίμιο ο Α.Β. διερευνά τα αίτια της …
β) Στο απόσπασμα από το άρθρο του αυτό ο Α.Β. καταγίνεται με το θέμα ….
γ) Η επιφυλλίδα του Α.Β. διαπραγματεύεται το ζήτημα …
δ) Το άρθρο συζητά/πραγματεύεται/ασχολείται με/ έχει ως θέμα του …
ε) Αντικείμενο/θέμα του άρθρου/ του βιβλίου/της ομιλίας είναι …
11. Παραδείγματα τρόπων δήλωσης των γλωσσικών πράξεων του συγγραφέα:
α) Ο συγγραφέας αναφέρει, παραθέτει
β) Ο συγγραφέας αποσαφηνίζει, διευκρινίζει, εξηγεί, ορίζει με ακρίβεια
γ) Ο συγγραφέας συγκρίνει, αντιπαραθέτει
δ) Ο συγγραφέας αναλύει, επιχειρηματολογεί, αποδεικνύει, τεκμηριώνει, ανασκευάζει
ε) Ο συγγραφέας υποθέτει, προϋποθέτει, κρίνει, εκτιμά, αξιολογεί, εγκρίνει, απορρίπτει
στ) Ο συγγραφέας περιγράφει, αφηγείται, ταξινομεί
ζ) Ο συγγραφέας απαριθμεί, συνοψίζει
η) Ο συγγραφέας εξετάζει προσεκτικά / διεξοδικά, προσπερνά βιαστικά, υπαινίσσεται
ΙΙ Ερωτήσεις
1) Πυκνώστε τις περιόδους που ακολουθούν.
α) Η μεταβιομηχανική κοινωνία της εποχής μας μοιάζει προκλητική και ταχύτατα μεταβαλλόμενη.
β) Το μορφωτικό περιεχόμενο ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος οφείλει, κατά τη γνώμη μου, να υπολογίσει, δίπλα στις πολιτισμικές αξίες του παρελθόντος, και τα τεχνολογικά δεδομένα του παρόντος.
γ) Όσοι αποφασίζουν να μην κάνουν παιδιά είναι συνήθως άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου, που ζουν σε αστικά κέντρα και εργάζονται εκτός σπιτιού, κατέχουν υψηλές θέσεις στην κοινωνικο-επαγγελματική ιεραρχία, παντρεύονται αργά και δε δεσμεύονται από σχετικές θρησκευτικές επιταγές.
δ) Το γεγονός ότι εκατομμύρια ανθρώπων έχουν μέσω διαδικτύου άμεση, εύκολη και σχετικά φθηνή πρόσβαση σε πληροφορίες κάθε είδους (πολιτικής και κοινωνικής σημασίας, μορφωτικού χαρακτήρα ή διασκεδαστικές) αλλάζει άρδην το χάρτη της διανθρώπινης επικοινωνίας σε τοπική και διεθνή κλίμακα.
1. Διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο και εξομαλύνουμε κάθε δυσνόητο σημείο (λέξη ή φράση).
2. Εντοπίζουμε τα κύρια σημεία κάθε παραγράφου.
3. Ελέγχουμε αν το κείμενο αποτελείται από ευρείες ενότητες θεμάτων. Π.χ. ενότητα αιτίων, ενότητα προσφοράς κτό. Αν υπάρχουν τέτοιες ενότητες, τις τιτλοφορούμε, για να διευκολυνθούμε στη σύνθεση της περίληψής μας. Γι’ αυτό είναι ανάγκη να εντοπίσουμε και τη λογική σχέση ανάμεσα στις επί μέρους παραγράφους, προκειμένου να αναδείξουμε και τη συνεκτικότητα (τη νοηματική δηλ. σύνδεση) του κειμένου. Οι λογικές σχέσεις μεταξύ των περιόδων που θα συμπυκνώνουν τις παραγράφους είναι δυνατό:
α) να δηλώνονται με συγκεκριμένους όρους και λέξεις (π.χ. Η ανάλυση των αιτίων του προβλήματος είναι πολύ σοβαρή και δύσκολη υπόθεση. Πρέπει να συνυπολογιστεί κατ' αρχάς ο παράγοντας "φυσικό περιβάλλον". Στη συνέχεια η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί στο .... . )
β) να μη δηλώνονται με χαρακτηριστικούς όρους και λέξεις (π.χ. Οι συνθήκες που δημιουργούνται στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας πρέπει να μας ανησυχήσουν. Είναι πιθανό να προκληθούν επικίνδυνες αναταράξεις, οι οποίες ... .)
4. Δημιουργούμε θεματική περίοδο-πλαγιότιτλο για κάθε παράγραφο.
5. Ξεκινάμε τη σύνθεση της περίληψης δίνοντας την ταυτότητα του κειμένου. Σε αυτήν περιλαμβάνουμε κατά κανόνα το είδος του κειμένου (π.χ. δοκίμιο, άρθρο, επιφυλλίδα κτλ.), το όνομα του συγγραφέα και το θέμα του κειμένου με τη θέση του συγγραφέα του.
6. Συνθέτουμε τις θεματικές περιόδους-πλαγιότιτλους και δημιουργούμε το σώμα της περίληψης. Η περίληψη συνήθως είναι κείμενο μιας παραγράφου και πρέπει να σέβεται το όριο λέξεων που δίνεται από την εκφώνηση της άσκησης.
7. Στην περίληψη που θα συνθέσουμε επιβάλλεται επίσης να:
α) είναι ένα κείμενο ομοιογενούς ύφους και κατανοητό από τους αναγνώστες του.
β) έχει συνοχή και συνεκτικότητα (δηλ. εκφραστική και νοηματική σύνδεση)
γ) παρακολουθεί και να αναπαράγει το σχέδιο οργάνωσης του κειμένου αφετηρίας μη παραβιάζοντας τη σειρά διάταξης των θεματικών στοιχείων που επιλέγει να συναρμόσει, διότι τότε κινδυνεύει να θεωρηθεί σχολιασμός και όχι σύνοψη ενός κειμένου.
δ) σεβαστούμε το τυχόν επικοινωνιακό πλαίσιο που ζητείται από την εκφώνηση της άσκησης.
8. Κατά τη φάση της σύνθεσης της περίληψης μπορούμε να:
α) αντικαταστήσουμε επιρρηματικές προτάσεις με επιρρηματικούς όρους.
Π.χ. επειδή φοβόταν επίθεση από τον εχθρό = για το φόβο εχθρικής επίθεσης
β) αντικαταστήσουμε όρους-χαρακτηρισμούς ανθρώπινης συμπεριφοράς με έναν όρο περιληπτικό βάζοντας στη θέση πολλών υπωνύμων ένα υπερώνυμο.
Π.χ. Φρόντιζε πάντα το συμφέρον του, εξυπηρετούσε το φίλο του μόνο αν είχε κι ο ίδιος προσωπικό όφελος, σκεφτόταν τον εαυτό του = ήταν ιδιοτελής.
γ) αντικαταστήσουμε πολλούς όρους με ένα γενικότερο και περιληπτικό.
Π.χ. Οι κάτοικοι της Πάρου, της Νάξου, της Σαντορίνης και των άλλων νησιών των Κυκλάδων = οι Κυκλαδίτες.
9. Κατά τη φάση της σύνθεσης της περίληψης αποφεύγουμε:
α) την αυτολεξεί χρήση στοιχείων του κειμένου
β) τη χρήση λεπτομερειών και παραδειγμάτων από το κείμενο.
γ) τη δημιουργία πολλών παραγράφων• την περίληψη κατά κανόνα αποτελεί μία παράγραφος.
δ) τη χρήση επιθέτων και άλλων προσδιορισμών που δεν είναι πολύ σημαντικοί.
ε) το σχολιασμό, ευνοϊκό ή αρνητικό, των θέσεων του κειμένου.
στ) τη χρήση πολλών δευτερευουσών προτάσεων του αρχικού κειμένου, τις οποίες μπορούμε να αντικαταστήσουμε με μετοχικές εκφράσεις.
10. Παραδείγματα εναρκτήριων εκφράσεων για περιλήψεις:
α) Στο αποδεικτικό του δοκίμιο ο Α.Β. διερευνά τα αίτια της …
β) Στο απόσπασμα από το άρθρο του αυτό ο Α.Β. καταγίνεται με το θέμα ….
γ) Η επιφυλλίδα του Α.Β. διαπραγματεύεται το ζήτημα …
δ) Το άρθρο συζητά/πραγματεύεται/ασχολείται με/ έχει ως θέμα του …
ε) Αντικείμενο/θέμα του άρθρου/ του βιβλίου/της ομιλίας είναι …
11. Παραδείγματα τρόπων δήλωσης των γλωσσικών πράξεων του συγγραφέα:
α) Ο συγγραφέας αναφέρει, παραθέτει
β) Ο συγγραφέας αποσαφηνίζει, διευκρινίζει, εξηγεί, ορίζει με ακρίβεια
γ) Ο συγγραφέας συγκρίνει, αντιπαραθέτει
δ) Ο συγγραφέας αναλύει, επιχειρηματολογεί, αποδεικνύει, τεκμηριώνει, ανασκευάζει
ε) Ο συγγραφέας υποθέτει, προϋποθέτει, κρίνει, εκτιμά, αξιολογεί, εγκρίνει, απορρίπτει
στ) Ο συγγραφέας περιγράφει, αφηγείται, ταξινομεί
ζ) Ο συγγραφέας απαριθμεί, συνοψίζει
η) Ο συγγραφέας εξετάζει προσεκτικά / διεξοδικά, προσπερνά βιαστικά, υπαινίσσεται
ΙΙ Ερωτήσεις
1) Πυκνώστε τις περιόδους που ακολουθούν.
α) Η μεταβιομηχανική κοινωνία της εποχής μας μοιάζει προκλητική και ταχύτατα μεταβαλλόμενη.
β) Το μορφωτικό περιεχόμενο ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος οφείλει, κατά τη γνώμη μου, να υπολογίσει, δίπλα στις πολιτισμικές αξίες του παρελθόντος, και τα τεχνολογικά δεδομένα του παρόντος.
γ) Όσοι αποφασίζουν να μην κάνουν παιδιά είναι συνήθως άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου, που ζουν σε αστικά κέντρα και εργάζονται εκτός σπιτιού, κατέχουν υψηλές θέσεις στην κοινωνικο-επαγγελματική ιεραρχία, παντρεύονται αργά και δε δεσμεύονται από σχετικές θρησκευτικές επιταγές.
δ) Το γεγονός ότι εκατομμύρια ανθρώπων έχουν μέσω διαδικτύου άμεση, εύκολη και σχετικά φθηνή πρόσβαση σε πληροφορίες κάθε είδους (πολιτικής και κοινωνικής σημασίας, μορφωτικού χαρακτήρα ή διασκεδαστικές) αλλάζει άρδην το χάρτη της διανθρώπινης επικοινωνίας σε τοπική και διεθνή κλίμακα.
Τρίτη, 18 Αυγούστου 2009
Γιατί αποτυγχάνουν οι μαθητές στην έκθεση;
Από τους 64 λόγους αποτυχίας των μαθητών θα αναφερθώ στην παρούσα ανάρτηση σε ένα μόνο. Σε αυτόν οφείλεται η αποτυχία του 85% περίπου των μαθητών στις εισαγωγικές εξετάσεις.
Πρόκειται για τη δοκησισοφία ή με άλλες λέξεις ...ανωριμότητα.
Δίνεις στο μαθητή ένα θέμα με δύο ζητούμενα και αρχίζει να γράφει χωρίς κανένα σχέδιο, χωρίς καμιά οργάνωση.
Το αποτέλεσμα είναι να συνειδητοποιεί στο τέλος του χρόνου ότι το β΄ ερώτημα έγινε επίλογος και ο επίλογος έγινε μπουχός.
Πόσοι φιλόλογοι δίδαξαν αυτό το παιδί;
Πόσες έκθέσεις τού διόρθωσαν;
Κανείς δε βρέθηκε να του πει: Πρόσεχε, αυτοκτονείς έτσι.
Η απάντηση είναι: ΚΑΝΕΙΣ.
Πρόκειται για τη δοκησισοφία ή με άλλες λέξεις ...ανωριμότητα.
Δίνεις στο μαθητή ένα θέμα με δύο ζητούμενα και αρχίζει να γράφει χωρίς κανένα σχέδιο, χωρίς καμιά οργάνωση.
Το αποτέλεσμα είναι να συνειδητοποιεί στο τέλος του χρόνου ότι το β΄ ερώτημα έγινε επίλογος και ο επίλογος έγινε μπουχός.
Πόσοι φιλόλογοι δίδαξαν αυτό το παιδί;
Πόσες έκθέσεις τού διόρθωσαν;
Κανείς δε βρέθηκε να του πει: Πρόσεχε, αυτοκτονείς έτσι.
Η απάντηση είναι: ΚΑΝΕΙΣ.
Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2009
Μάθημα ελληνικής 3ο_Λεξιλόγιο
ΟΜΟΡΡΙΖΑ
1. Ας θυμηθούμε ότι:
α) ομόρριζα καλούνται οι λέξεις που προέρχονται από την ίδια ρίζα με μια λέξη που μας έχει δοθεί.
β) ρίζα είναι το τμήμα της λέξης που παραμένει αμετάβλητο κατά την κλίση της λέξης ή κατά την παραγωγή μιας άλλης λέξης, ενός παραγώγου της αρχικής λέξης.
γ) πρόσφυμα είναι κάθε συλλαβή ή φθόγγος που προστίθεται σε μια ρίζα λέξης και δημιουργεί ένα νέο θέμα ή μια νέα λέξη.
-> Αν το πρόσφυμα προηγείται της ρίζας, καλείται πρόθημα. Αν ακολουθεί τη ρίζα, καλείται επίθημα, ενώ καλείται ένθημα, αν παρεμβάλλεται μέσα στην ίδια τη ρίζα.
Π.χ. πρόθημα: δια-φεύγω, ένθημα: μα-ν-θ-άν-ω (ρίζα: μαθ-), επίθημα: μα-ν-θ-άν-ω (ρίζα: μαθ-).
2. Ας δούμε μερικές περιπτώσεις ομόρριζων λέξεων:
α) νέμω, νόμος, οικονόμος, οικονομώ, εξοικονομώ, εξοικονόμηση
β) αλείφω, εξαλείφω, εξάλειψη, αλοιφή, απαλοιφή
γ) πέρας, περαιώνω, διεκπεραιώνω, διεκπεραίωση
δ) αρά, κατάρα, επάρατος, (αρειή)> επ- ηρε-άζω, επήρεια
ε) ρέω, ροή, συρροή, επιρροή, καταρροή
στ) βίος, (βίοτος), βιοτικός, βιώνω, επιβιώνω, επιβίωση
ζ) χρόνος, σύγχρονος, συγχρονίζω, εκσυγχρονίζω, εκσυγχρονισμός
η) τόπος, εντόπιος-ντόπιος, εντοπίζω, εντοπισμός, εκτοπίζω, εκτοπισμός
-> Με ποιες διεργασίες έχουν παραχθεί οι ομόρριζες αυτές λέξεις από την εκάστοτε πρωτότυπη λέξη;
β) αλλά, (αλλάσσω-αλλάττω), ανταλλάσσω, απαλλάσσω, συναλλάσσομαι, συνδιαλλάσσομαι.
-> Μπορείτε να βρείτε άλλα ρήματα με κατάληξη σε -σσω; Ποιο είναι το μόνο ρήμα που έχει ένα σ στην κατάληξη (-σω);
3. Ασκήσεις
α) Δώστε από τέσσερα ομόρριζα για καθεμιά από τις επόμενες λέξεις: τηρώ, αριθμώ, μέταλλο, είρων, σήμα.
β) Από ποια λέξη έχουν παραχθεί οι επόμενες και με ποιο πρόσφυμα: χειρωνακτικός, αφομοίωση, βασανιστήρια, αναστήλωση, απώτερος, διεγείρω, εξάλειψη, αποκομίζω.
γ) Διορθώστε την ορθογραφία των επόμενων λέξεων και δώστε τη λέξη από την οποία καθεμιά έχει παραχθεί: εκθιάζω, διείσδηση, κριτίριο, μιμιτισμός, διασφάληση, διόγκοση, δημιουργηκότητα, αποθυμένα, περετέρω.
δ) εκτείνομαι: Βρείτε άλλα σύνθετα ομόρριζα με το εκτείνομαι ρήματα και παραγάγετε από ένα ουσιαστικό και, ει δυνατόν, ένα επίθετο για κάθε ρήμα.
1. Ας θυμηθούμε ότι:
α) ομόρριζα καλούνται οι λέξεις που προέρχονται από την ίδια ρίζα με μια λέξη που μας έχει δοθεί.
β) ρίζα είναι το τμήμα της λέξης που παραμένει αμετάβλητο κατά την κλίση της λέξης ή κατά την παραγωγή μιας άλλης λέξης, ενός παραγώγου της αρχικής λέξης.
γ) πρόσφυμα είναι κάθε συλλαβή ή φθόγγος που προστίθεται σε μια ρίζα λέξης και δημιουργεί ένα νέο θέμα ή μια νέα λέξη.
-> Αν το πρόσφυμα προηγείται της ρίζας, καλείται πρόθημα. Αν ακολουθεί τη ρίζα, καλείται επίθημα, ενώ καλείται ένθημα, αν παρεμβάλλεται μέσα στην ίδια τη ρίζα.
Π.χ. πρόθημα: δια-φεύγω, ένθημα: μα-ν-θ-άν-ω (ρίζα: μαθ-), επίθημα: μα-ν-θ-άν-ω (ρίζα: μαθ-).
2. Ας δούμε μερικές περιπτώσεις ομόρριζων λέξεων:
α) νέμω, νόμος, οικονόμος, οικονομώ, εξοικονομώ, εξοικονόμηση
β) αλείφω, εξαλείφω, εξάλειψη, αλοιφή, απαλοιφή
γ) πέρας, περαιώνω, διεκπεραιώνω, διεκπεραίωση
δ) αρά, κατάρα, επάρατος, (αρειή)> επ- ηρε-άζω, επήρεια
ε) ρέω, ροή, συρροή, επιρροή, καταρροή
στ) βίος, (βίοτος), βιοτικός, βιώνω, επιβιώνω, επιβίωση
ζ) χρόνος, σύγχρονος, συγχρονίζω, εκσυγχρονίζω, εκσυγχρονισμός
η) τόπος, εντόπιος-ντόπιος, εντοπίζω, εντοπισμός, εκτοπίζω, εκτοπισμός
-> Με ποιες διεργασίες έχουν παραχθεί οι ομόρριζες αυτές λέξεις από την εκάστοτε πρωτότυπη λέξη;
β) αλλά, (αλλάσσω-αλλάττω), ανταλλάσσω, απαλλάσσω, συναλλάσσομαι, συνδιαλλάσσομαι.
-> Μπορείτε να βρείτε άλλα ρήματα με κατάληξη σε -σσω; Ποιο είναι το μόνο ρήμα που έχει ένα σ στην κατάληξη (-σω);
3. Ασκήσεις
α) Δώστε από τέσσερα ομόρριζα για καθεμιά από τις επόμενες λέξεις: τηρώ, αριθμώ, μέταλλο, είρων, σήμα.
β) Από ποια λέξη έχουν παραχθεί οι επόμενες και με ποιο πρόσφυμα: χειρωνακτικός, αφομοίωση, βασανιστήρια, αναστήλωση, απώτερος, διεγείρω, εξάλειψη, αποκομίζω.
γ) Διορθώστε την ορθογραφία των επόμενων λέξεων και δώστε τη λέξη από την οποία καθεμιά έχει παραχθεί: εκθιάζω, διείσδηση, κριτίριο, μιμιτισμός, διασφάληση, διόγκοση, δημιουργηκότητα, αποθυμένα, περετέρω.
δ) εκτείνομαι: Βρείτε άλλα σύνθετα ομόρριζα με το εκτείνομαι ρήματα και παραγάγετε από ένα ουσιαστικό και, ει δυνατόν, ένα επίθετο για κάθε ρήμα.
Τετάρτη, 03 Ιουνίου 2009
Μάθημα έκθεσης 1ο
Μια σοβαρή αδυναμία των μαθητών είναι η παντελής απουσία οποιασδήποτε αρχιτεκτονικής από τις παραγράφους των εκθέσεών τους. Όταν ο μαθητής γράφει χωρίς παραγραφοποιημένο σχέδιο, δηλαδή χωρίς να γνωρίζει ποια στοιχεία θα χρησιμοποιήσει σε κάθε παράγραφο, παράγει αποτελέσματα με οξύτατα προβλήματα δομής.
Ας δούμε το παράδειγμα από το σαρωμένο κείμενο.
Παρατηρήσεις
1) Θέλει να προτάξει μία θεματική περίοδο, στην οποία να θέσει το θέμα της παραγράφου. Ωστόσο καταναλώνει τρεις σειρές, μέχρι να το παρουσιάσει, γιατί δίνει και λεπτομέρειες ασήμαντες, οι οποίες επιμηκύνουν τη θεμ. περίοδο.
2) Το πλαισιωμένο κείμενο 1 περιπλέκει και φορτώνει τη θεμ. περίοδο με στοιχεία που δεν προσφέρουν τίποτε στην απόδειξή της.
3) Παρομοίως, το πλαισιωμένο κείμενο 2 αναπτύσσει το δέον γενέσθαι, την ιδανική κατάσταση που θα περίμενε ο διορθωτής να διαβάσει προς το τέλος της έκθεσης. Πρόκειται για αφελές λάθος δομής της παραγράφου και περιεχομένου, το οποίο προέρχεται από την απειρία του μαθητή να συνθέτει παραγράφους με θέμα και ανάπτυξη.
Άσκηση
Με τι θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε την παράγραφο; Περιμένω τις απαντήσεις σας.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
